تأثیر شوک نوری بر ضریب تبدیل مرغداری و نقش دیمرهای صنعتی در استرس طیور
در صنعت نوین پرورش طیور، سودآوری دیگر تنها در گرو افزایش تولید نیست بلکه در مدیریت دقیق نهادهها و ارتقای بهرهوری خلاصه میشود. ضریب تبدیل یا همان FCR معیار نهایی قضاوت درباره عملکرد یک واحد مرغداری است که تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله کیفیت جیره، تهویه و مدیریت محیطی قرار دارد.
اما عاملی که غالباً در محاسبات مهندسی و مدیریتی نادیده گرفته میشود استرس فوتیک یا همان تنشهای ناشی از مدیریت ناصحیح نور است.
پدیدهای که در میان متخصصان به شوک نوری شهرت دارد و فراتر از یک تغییر ساده محیطی، یک اختلال بیولوژیک جدی محسوب میشود که مستقیماً متابولیسم و فرآیند جذب پروتئین را در بدن پرنده مختل میسازد.
در این مقاله از سوشیما صنعت به بررسی تأثیر شوک نوری با دیمر مخصوص مرغداری بر ضریب تبدیل مرغداری میپردازیم.
دستکاری نور در سالن مرغداری به عنوان یک عامل مخرب در ضریب تبدیل شناخته میشود
ساختار فیزیولوژیک طیور تفاوتهای بنیادی با پستانداران دارد زیرا پرندگان نور را نه تنها از طریق سیستم بینایی، بلکه از طریق استخوان جمجمه و غده پینهآل دریافت میکنند این ویژگی باعث میشود حساسیت آنها به تغییرات شدت نور بسیار بالاتر از انسان باشد.
زمانی که سیستم روشنایی سالن به صورت ناگهانی توسط کنتاکتور یا کلیدهای معمولی روشن میشود، جهش آنی شدت نور از صفر به صد درصد باعث ترشح ناگهانی هورمونهای استرس مانند کورتیکوسترون در خون میگردد
این جهش هورمونی بدن پرنده را در وضعیت پاسخ به ترس قرار میدهد که پیامد مستقیم آن افزایش ضربان قلب و مصرف ذخایر گلوکز خون است در این حالت، انرژی که باید صرف عضلهسازی و افزایش وزن شود، برای مقابله با اثرات مخرب استرس و بازگرداندن بدن به حالت تعادل مصرف میگردد .
تحقیقات علمی نشان داده است که حتی یک شوک نوری کوتاه میتواند تا چندین ساعت متابولیسم بدن پرنده را در وضعیت غیرطبیعی نگه دارد که نتیجهای جز افت بازدهی دان مصرفی در آن بازه زمانی نخواهد داشت.
رابطه فیزیولوژیک بین استرس نوری و افت وزنگیری در جوجهها
ضریب تبدیل به زبان ساده نشاندهنده میزان تبدیل خوراک به محصول نهایی است و استرس نوری دشمن درجه یک این فرآیند محسوب میشود.
در سالنهایی که از سیستمهای قدیمی روشن و خاموش ناگهانی استفاده میکنند، پرنده فرصت کافی برای تطبیق بیولوژیک با دوره تاریکی یا روشنایی را پیدا نمیکند و این موضوع باعث میشود در زمان قطع ناگهانی نور، جوجهها با چینه دان خالی به استقبال دوره استراحت بروند که منجر به افت قند خون و تضعیف سیستم ایمنی در طول شب میگردد.
از سوی دیگر، روشن شدن ناگهانی نور در ابتدای روز باعث بروز رفتارهای تهاجمی و رقابت استرسزا برای دسترسی به دانخوریها میشود در این رقابت، پرندگان ضعیفتر تحت فشار قرار گرفته و از تغذیه صحیح باز میمانند که پیامد نهایی آن عدم یکنواختی گله در پایان دوره پرورش است.
با استفاده از دیمرهای صنعتی ، این چالش با شبیهسازی تدریجی نور برطرف شده و به تمامی پرندگان فرصت داده میشود تا به صورت منظم و بدون تنش به منابع غذایی دسترسی پیدا کنند که این امر به بهبود ۰.۰۴ تا ۰.۰۸ واحدی در عدد ضریب تبدیل منجر خواهد شد.
استفاده از کنتاکتورهای قدیمی منجر به خسارات مالی سنگین میشود؟
از منظر مهندسی برق و نگهداری تجهیزات، استفاده از کنتاکتور برای کنترل لامپهای LED در مقیاس صنعتی یک اشتباه پرهزینه است درایورهای لامپهای الایدی دارای خازنهای ورودی هستند که در لحظه وصل شدن ناگهانی جریان برق، جریانی بسیار فراتر از حد نامی ایجاد میکنند که به جریان هجومی شهرت دارد .
این جریان هجومی نه تنها فشار مضاعفی به سیمکشی سالن وارد میکند، بلکه باعث داغ شدن بیش از حد نیمههادیها در داخل لامپ و سوختن زودهنگام آنها میگردد
دیمرهای صنعتی پیشرفته با بهرهگیری از تکنولوژی شروع نرم یا Soft Start ولتاژ را به صورت پلکانی و با شیب ملایم وارد مدار میکنند .
این عملکرد باعث میشود استرس الکتریکی از روی لامپها برداشته شده و طول عمر تجهیزات نوری سالن تا ۵۰ درصد افزایش یابد در واقع با حذف کنتاکتور و جایگزینی آن با دیمر تخصصی، هزینههای تعویض لامپ و نگهداری سیستم برق سالن به شدت کاهش یافته و از بروز خطراتی مانند آتشسوزی ناشی از آرک زدن پلاتینهای کنتاکتور پیشگیری میشود.
شبیهسازی طلوع و غروب خورشید چگونه باعث بهبود یکنواختی گله و کاهش تلفات میگردد؟
طبیعت پرندگان با تغییرات تدریجی نور پیوند خورده است و شبیهسازی این فرآیند در محیط بسته سالن، کلید اصلی موفقیت در پرورش صنعتی است دیمرهای هوشمند این امکان را فراهم میسازند که نور سالن در یک بازه زمانی معین (به طور معمول ۲۰ دقیقه) از صفر به حداکثر شدت برسد این فرآیند باعث بیداری آرام سیستم گوارش و آمادهسازی پرنده برای تغذیه میشود.
در هنگام غروب مصنوعی نیز، کاهش تدریجی نور به پرنده سیگنال میدهد که زمان استراحت فرا رسیده است در این زمان، پرنده به صورت غریزی برای آخرین بار اقدام به مصرف دان و آب میکند تا ذخیره انرژی لازم برای ساعات تاریکی را داشته باشد.
این مدیریت دقیق باعث میشود که پدیده خفگی ناشی از تجمع در گوشههای سالن که در روشهای سنتی بسیار شایع است، به طور کامل حذف شود و گله با آرامش و سلامت کامل دوره رشد خود را سپری کند.
تفاوت فنی دیمرهای صنعتی با معمولی در حذف لرزش نور و مشکل همنوعخواری چیست؟
یکی از نکات بسیار حساس در مدیریت نور، پدیده لرزش یا فلیکر است که در دیمرهای بیکیفیت و غیرتخصصی به وفور دیده میشود سیستم بینایی طیور قادر است نوسانات نوری را با دقت بسیار بالایی تشخیص دهد و لرزش نور در شدتهای پایین، باعث بروز سردرد، عصبی شدن و تحریک رفتار همنوعخواری یا کانیبالیسم در گله میگردد.
بسیاری از دیمرهای موجود در بازار که برای مصارف خانگی طراحی شدهاند، در سالنهای مرغداری باعث ایجاد این لرزشهای مخرب میشوند.
دیمرهای صنعتی سوشیما صنعت با استفاده از مدارات فیلترینگ پیشرفته و کنترل دقیق عرض پالس، خروجی کاملاً صاف و بدون لرزش را حتی در کمترین درصد روشنایی تضمین میکنند .این ثبات نوری باعث میشود که محیط سالن همواره آرام باقی بماند و از بروز رفتارهای پرخاشگرانه در میان طیور جلوگیری شود.
علاوه بر این، بدنه این تجهیزات در برابر گازهای مخربی همچون آمونیاک که در محیط مرغداری اشباع است، کاملاً مقاومسازی شده تا عملکرد طولانیمدت دستگاه تضمین گردد.
مقایسه شاخصهای عملکردی در سالنهای سنتی و هوشمند
در جدول زیر میتوانید تأثیر مستقیم جایگزینی سیستمهای قدیمی با دیمرهای صنعتی را بر پارامترهای اصلی تولید مشاهده نمایید:
| شاخص ارزیابی | مدیریت سنتی (On/Off) | مدیریت هوشمند | تاثیر بر سودآوری فارم |
| ضریب تبدیل (FCR) | ۱.۷۵ تا ۱.۸۵ | ۱.۶۸ تا ۱.۷۲ | کاهش چشمگیر هزینه دان مصرفی |
| یکنواختی گله (CV) | ۱۰ تا ۱۲ درصد | زیر ۸ درصد | فروش یکدست و قیمت بالاتر در بازار |
| تلفات انتهای دوره | ۳.۵ تا ۵ درصد | کمتر از ۲.۵ درصد | حفظ سرمایه و افزایش تناژ خروجی |
| طول عمر لامپهای LED | کوتاه (به دلیل شوک جریانی) | بلندمدت (به دلیل شروع نرم) | کاهش ۵۰ درصدی هزینه تعویض قطعات |
| رفتارشناسی گله | تهاجمی و دارای استرس | آرام و قابل پیشبینی | پیشگیری از کانیبالیسم و سکته |
بازگشت سرمایه در تجهیز سالنهای مرغداری به سیستمهای نوری هوشمند
بررسیهای اقتصادی نشان میدهد که تجهیز یک سالن مرغداری با سیستم دیمر صنعتی، نه یک هزینه اضافی بلکه یک سرمایهگذاری با نرخ بازگشت بسیار سریع است برای مثال در یک مزرعه ۲۰ هزار قطعهای، تنها ۰.۰۵ واحد بهبود در ضریب تبدیل به معنای صرفهجویی در مصرف چندین تن دان در طول یک دوره پرورش است.
با توجه به قیمتهای کنونی نهادههای دامی، این صرفهجویی به تنهایی تمام هزینههای خرید و نصب سیستم دیمر را در همان دوره اول جبران خواهد کرد
علاوه بر صرفهجویی ، کاهش تلفات ناشی از استرس و افزایش طول عمر تجهیزات نوری نیز سود خالصی است که به مرور زمان به بهرهبردار بازمیگردد. مدیریت هوشمند نور به معنای صیانت از سرمایهای است که در هر لحظه ممکن است با یک شوک نوری ساده و ایجاد استرس در گله، بخشی از آن از بین برود.
پرسشهای متداول متخصصان در مورد مدیریت نور و تجهیزات کنترلی
آیا دیمر صنعتی قابلیت اتصال به سیستمهای کنترل اقلیم هوشمند را دارد؟
بله دیمرهای تخصصی دارای ورودیهای استاندارد آنالوگ هستند که به راحتی فرمانهای لازم را از کنترلرهای مرکزی و PLC دریافت کرده و شدت نور را مطابق با برنامه دقیق تنظیم شده تغییر میدهند
علت پریدن فیوز در لحظه روشن شدن لامپها با روش سنتی چیست؟
این مشکل به دلیل جریان هجومی بسیار بالای درایورهای الایدی در لحظه استارت رخ میدهد که با استفاده از دیمر و تکنولوژی شروع نرم، این جریان محدود شده و فشار از روی شبکه برق و فیوزها برداشته میشود
بهترین بازه زمانی برای شبیهسازی طلوع و غروب مصنوعی چند دقیقه است؟
طبق استانداردهای بینالمللی رفاه طیور، بازه زمانی بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه به عنوان بهترین زمان برای تطبیق تدریجی سیستم عصبی پرنده با شرایط جدید نوری پیشنهاد میگردد
آیا دیمر میتواند در کاهش هزینههای برق مصرفی سالن نیز موثر باشد؟
قطعاً زیرا در بسیاری از مراحل رشد، نیاز نوری گله کمتر از حداکثر توان لامپها است و دیمر با کاهش شدت نور در آن ساعات، مصرف انرژی را به طور مستقیم کاهش میدهد
مقاومت دیمرهای صنعتی در برابر گرد و غبار و رطوبت مرغداری چگونه است؟
تجهیزات صنعتی مخصوص مرغداری با استانداردهای حفاظتی بالا تولید میشوند و بردهای الکترونیکی آنها با لایههای محافظ پوشانده شدهاند تا در برابر گاز آمونیاک و رطوبت بالای سالن دچار خوردگی و خرابی نشوند
نتیجهگیری: گذار از مدیریت سنتی به بهرهوری علمی در صنعت طیور
مدیریت نور در مرغداریهای نوین فراتر از یک وظیفه ساده و روتین است و به عنوان یک ابزار استراتژیک برای کنترل هزینهها شناخته میشود شوک نوری یک عامل تخریبگر پنهان است که با تأثیر بر سیستم هورمونی طیور، سودآوری واحد تولیدی را به چالش میکشد.
استفاده از دیمرهای صنعتی سوشیما صنعت با قابلیت شبیهسازی طلوع و غروب، راهکاری مهندسیشده برای حذف استرس، بهبود ضریب تبدیل و تضمین سلامت گله است که هر مرغدار پیشرویی باید در اولویت برنامههای خود قرار دهد.
برای دریافت مشاوره فنی و انتخاب دقیق مدل دیمر متناسب با ظرفیت سالن مرغداری و تعداد لامپهای خود، میتوانید با بخش فنی سوشیما صنعت در ارتباط باشید تا بهترین پیکربندی برای دستیابی به بالاترین راندمان تولید به شما پیشنهاد گردد.
